Sau một vài tháng không nghĩ ra được gì nhiều để viết tiếp về Web 2.0, một phần cũng là do chưa có một sự kiện nào thực sự gây ấn tượng để có thể viết về đề tài này sâu sắc hơn. Vả lại, nguồn thông tin về Web 2.0 cũng đã rất phong phú và thế giới công nghệ cũng còn nhiều điều cần phải bàn đến. Điển hình là Web 3.0 – một giai đoạn đã và đang diễn ra, nhưng chưa có nhiều người thực sự nhìn nhận sự tồn tại của nó. Vậy thì nên hiểu các khái niệm Web 3.0 và Semantic Web như thế nào cho chính xác?
Hiểu về Web 3.0 và Semantic Web như thế nào?
Trong giới hạn của bài viết này, tôi không thể giải thích toàn bộ và cặn kẽ về Semantic Web và Web 3.0, mà chỉ tập trung đến việc giải thích sự xuất hiện của Web 3.0 và mối quan hệ giữa Web 3.0 và Semantic Web.
Hiện nay, có thể nói: Web 3.0 được hiểu như là một giai đoạn kế tiếp của Web ( sau Web 2.0 ) mà nền tảng của nó chính là một tập hợp các công nghệ, quy tắc, và tổ chức được gọi là Semantic Web; tận dụng năng lực xử lý dữ liệu và tốc độ internet tiên tiến để thỏa mãn nhu cầu sử dụng nội dung web của người và máy theo một cách thông minh hơn.
Web 3.0 có thể được quan sát từ nhiều góc nhìn khác nhau, có thể được tóm tắt theo bảng dưới:
| Nhà nghiên cứu | Góc nhìn |
| Tim Berners-Lee, nhà phát minh WWW | Semantic Web (Nguồn) |
| Eric Schmidt, CEO của Google | Cloud computing (Nguồn) |
| Jerry Yang, sáng lập Yahoo! | Web 3.0 là một sự mở rộng của Web 2.0 (Nguồn) |
| Reed Hastings, CEO của Netflix | Tốc độ truy cập (Nguồn) |
Web 3.0 đã xuất hiện hay chưa?
Tim Berners-Lee đã có những dự báo thiên tài về sự xuất hiện của Web 3.0 ngay từ năm 2005-2006. Kế thừa những lý luận của Tim, Nova Spivack (http://www.twine.com/user/nova) - đồng sáng lập của Radar Networks và EarthWeb - đã vạch ra xu hướng rất cụ thể cho sự phát triển của Web trong tương lai. Nova Spivack dự đoán rằng 2010-2020 sẽ là thập niên của Web 3.0, chứ hoàn toàn không hề đề cập việc Web 3.0 đã xuất hiện hay chưa. Điều này đã làm cho nhiều người hoài nghi về cái gọi là Web 3.0. Theo quan điểm của cá nhân tôi, 2010-2020 sẽ là giai đoạn bùng nổ Web 3.0, còn thực tế Web 3.0 đã xuất hiện từ trong lòng Web 1.0 và Web 2.0, và hiện nay đang trong quá trình hoàn thiện để sẵn sàng cho giai đoạn phát triển nội tại kế tiếp của nó. Web 3.0 hiện nay vẫn đang trong mạch chảy ngầm thầm lặng bằng Semantic Web. Những nỗ lực không ngừng nghỉ của Yahoo, Microsoft và Google trong thời gian qua nhằm sẵn sàng cho một không gian thị trường mới trong thời kỳ Web 3.0 đã và đang minh chứng cho điều đó.
Web 3.0 đã xuất hiện với những xu hướng đặc trưng của nó
Các xu hướng công nghệ trong giai đoạn Web 3.0 đã được đề cập rất rõ tại Wikipedia (http://en.wikipedia.org/wiki/Web_3.0). Ở đây, tôi chỉ cần chỉ ra những ứng dụng minh chứng rất rõ rệt:
| Xu hướng công nghệ trong giai đoạn Web 3.0 | Ứng dụng hiện tại |
| Open Identity | OpenID, Clickpass, Yahoo AuthBB… |
| Semantic Web | Search Engines (Cuil, Ask, Google), hệ thống recomendations của Online Shops và Multimedia sites, văn hóa API |
| Distributed Databases | Amazon SimpleDB, Amazon Storage Service |
| Open Technologies | Google AppEngine, Android |
| Network Computing | Amazon Elastic Compute Cloud, Amazone Simple Queue Service |
| Ubiquitous Connectivity | Android, Google Chrome, iPhone |
| Intelligent Apps | Google Translate |
Với những phân tích như trên, điều đó chứng minh một điểm mấu chốt rằng: Web 3.0 đã xuất hiện (sớm hơn nhiều người nghĩ) và đang vận động. Những xu hướng công nghệ đặc trưng trong giai đoạn Web 3.0 đã được đề cập hết sức rõ ràng cũng như những định nghĩa căn bản nhất của nó cũng đã được phơi bày trên rất nhiều tài liệu nghiên cứu.
Và rằng Web 3.0 là một quá trình diễn tiến liên tục, và là một cuộc cách mạng không ngừng. Thế nên mọi nỗ lực nhằm cố gắng định nghĩa nó, định hình nó là điều không thể. Mỗi giai đoạn của Web 3.0 đều có một đặc điểm riêng. Do đó, nên hiểu nhận định của Nova Spivack về giai đoạn Web 3.0 trong thập niên 2010-2020 rằng đó là thời kỳ ứng dụng rộng rãi của Web 3.0, là thời kỳ mà Web 3.0 có những tác động sâu rộng đến khoa học và đời sống. Và khoảng thời gian (tôi tạm quy định) 2006-2009 chính là giai đoạn Web 3.0 đã hình thành và đang chuẩn bị tạo nên sự đột phá trong thập niên mới.
Tóm lại, có thể nhận xét về tình hình phát triển của Web 3.0 trong giai đoạn hiện nay như sau:
- Web 3.0 đã hình thành và đang phát triển đến mức độ cao hơn
- Web 3.0 đã tồn tại những định nghĩa căn bản nhất, những xu hướng công nghệ đặc trưng nhất.
- Web 3.0 là một cuộc cách mạng tiếp theo của Web nên cần xem xét nó trong sự vận động, không ngừng hơn là cố gắng “chụp mũ”.
Web 3.0 và Semantic Web có quan hệ với nhau như thế nào?
Ngoài phần định nghĩa về Web 3.0, và Semantic Web, sẽ cụ thể hơn nếu chúng ta nhìn vào đồ thị phát triển của Web của Nova Spivack (SLIDE 5 và 6):
Vì vậy, khi ta nói đến Web 3.0 trong giai đoạn hiện nay tức là hàm ý đề cập đến giai đoạn phát triển và hoàn thiện của Semantic Web. Có thể nói nôm na, Semantic Web chính là cái nền, cái móng của Web 3.0. Trong rất nhiều trường hợp, người ta hay sử dụng đặc điểm đặc trưng nhất của một thời kỳ nhất định để miêu tả về thời kỳ đó. Trong cuộc cách mạng không ngừng của Web, cái điểm đặc trưng nhất chính là… nền tảng. Chính vì vậy, nhiều tài liệu nghiên cứu của nước ngoài vẫn đề cập đến Web 3.0 hiện nay như là giai đoạn của Semantic Web. Đây không phải là một cách dùng sai, hoặc nhầm lẫn khái niệm, mà nó đã trở thành tập quán sử dụng từ. Nếu không thực sự am hiểu, sẽ có rất nhiều người cảm thấy mập mờ về khái niệm này.
| Thời kỳ | Nền tảng cốt lõi của thời kỳ |
| PC | Desktop |
| Web 1.0 | WWW |
| Web 2.0 | Social Web |
| Web 3.0 | Semantic Web |
| Web 4.0 | Intelligent Web |
Cũng cần phải để ý rằng, chỉ khi có sự xuất hiện của "Web 2.0", thì các nhà nghiên cứu mới thực hiện truy ngược lại lịch sử và gọi giai đoạn của World Wide Wide (WWW) với một tên khác là Web 1.0.
Như vậy, có thể thấy rõ rằng quan niệm sai lầm về sự xuất hiện của Web 3.0, cùng với sự hiểu không rõ ràng về tập quán sử dụng từ ngữ đã khiến nhiều người không nhận ra mối quan hệ căn bản giữa Web 3.0 và Semantic Web.
Hơn nữa, Semantic Web có thể coi là "phần chìm" của Web 3.0, do đó nếu không nghiên cứu và đánh giá kỹ lưỡng về các xu hướng công nghệ thì sẽ rất khó nhận ra những biểu hiện của Semantic Web.
Một điểm mấu chốt khác, đó là: Semantic Web là nền tảng không thể tách rời của Web 3.0, nhưng nhà phát triển có quyền kế thừa những ưu điểm, và công nghệ của Semantic Web. Đó chính là tính độc lập tương đối của công nghệ.
Web 3.0 đã xuất hiện tại Việt Nam?
Web 2.0 vẫn đang là xu hướng đang phát triển tại Việt Nam, nhưng không có nghĩa là không có những dấu hiệu tiềm tàng của Web 3.0. Các sản phẩm của Việt Nam vẫn đang nỗ lực hết mình nhằm bắt kịp xu thế mới của thời đại. Có thể kể đến một số biểu hiện, như:
- Thuật toán tìm kiếm và xử lý dữ liệu tiếng Việt của Socbay, Zing hay Baamboo để cho ra kết quả tốt hơn, thông minh hơn cho người sử dụng. Hoặc có thể nói đến ứng dụng KillPorn nhằm nhận dạng tự động các hình ảnh sex, hoặc thuật toán music-recommendations của Chacha.vn.
- Ứng dụng di động và những ứng dụng web theo mô hình phát triển mới (dù chỉ dừng lại ở mức thử nghiệm cá nhân)
- Ngoài ra, một số dịch vụ web Việt cũng đang nỗ lực học hỏi theo những xu hướng của Web 3.0 hay Semantic Web, như YAN Search hợp tác với Socbay.
Mức độ thành công, cũng như chất lượng dịch vụ đến đâu thì vẫn còn là dấu chấm hỏi. Chả phải Google Translate phiên bản tiếng Việt vẫn dịch ra những câu rất ngây ngô đấy sao?
Tuy nhiên, điều cần nhất ở đây vẫn là sự ủng hộ của cộng đồng. Dường như người VN vẫn còn chưa mặn mà với những nỗ lực của các dịch vụ web Việt Nam. Quan niệm sử dụng phần mềm testing vẫn chưa được phổ biến, dẫn đến sự ngộ nhận về chất lượng cũng như tính năng của các dịch vụ.
Có lẽ, bài học "bội thực thông tin" vẫn còn đó, và có lẽ tôi sẽ viết thêm một bài khác, gọi là "quếp ba chấm không" để kế tiếp cho bài "Quếp Hai Chấm Không" trước đây chăng?
Thông tin tham khảo
- Nova Spivack on the Future of Twine and the Intelligent Web: http://tinyurl.com/3zb27g
- Spivack Blogtalk 2008 (Understanding the Semantic Web): http://www.slideshare.net/BlogTalk2008/spivack-blogtalk-2008
- Web 3.0 and medicine: http://student.bmj.com/issues/08/03/editorials/095.php
