Khoảng chục ngày trước, trên Twitter có một thảo luận "làm sao để cứu ngành công nghiệp báo giấy". Thảo luận này mang đến cho tôi ít nhất 3 lựa chọn trong câu hỏi: "Chúng ta cứu cái gì của báo giấy?" mà chẳng ai giải đáp ổn thỏa:
- Trải nghiệm đọc báo giấy của người tiêu dùng?
- Các thương hiệu báo giấy?
- Ấn phẩm báo chí được thể hiện trên giấy?
Trải nghiệm đọc báo giấy là một điều vô giá!
Cầm một tờ báo trên tay, bạn có thể làm được nhiều thứ ngoài đọc báo, như: lót mông, che nắng, quạt mát, cuộn báo lại và quất nhau bốp bốp, dùng để chùi đ!t, hỉ mũi, có thể xé nát khi cần... Đó là những thứ mà bạn không thể làm với báo điện tử.
Một trong những bản chất bất biến của báo giấy đó là tính bắt mắt (eye-catching). Khi rảo sang sạp báo, hoặc bước vào quán cafe, bạn có thể dễ dàng định vị kệ báo nằm ở đâu, những hình ảnh và tin tức bắt mắt đập thẳng vào mắt và chỉ việc cầm lên rồi đọc.
Một trong những điều tôi thích nhất khi xem clip mô tả vision của Microsoft về thế giới truyền thông năm 2019 (http://www.youtube.com/watch?v=DQdGvfV4WnU ) đó là: Con người ngày càng năng động hơn, hướng ngoại hơn, đó là một thực tế hiển nhiên của một xã hội phát triển. Nhưng không làm mất đi những trải nghiệm truyền thống ( trong đó có việc đọc báo giấy ). Công nghệ càng phát triển, con người ta càng có cơ hội trải nghiệm thế giới bằng chính đôi chân và bàn tay, chứ không phải chỉ ru rú bên cái laptop hay ở mãi trong nhà. Suy nghĩ đi: Bạn thích tự sướng bằng "du lịch qua HDTV" hay là thích tự mình đặt chân đến Tây Tạng??? Chính vì con người ngày càng hướng ngoại hơn mà báo giấy sẽ có điều kiện tồn tại, chứ không hề dễ dàng mất đi.
Còn một điều nữa, đọc báo điện tử bằng các thiết bị cầm tay như Iphone sẽ không thoải mái như bạn cầm trên tay một tờ báo. Hãy tưởng tượng cảnh bạn dí sát và căng mắt vào màn hình chiếc netbook khi đang ngồi lắc lư trên taxi hay xe bus chỉ để đọc lấy trọn vẹn một bản tin. Hoặc cầm một tờ báo nhẹ têng, thong thả "nhâm nhi" tin tức. Trải nghiệm nào thoải mái hơn?
Tuy nhiên, điều đúng là: báo giấy sẽ suy giảm về số lượng, tập trung phục vụ cho các niche segments, và miễn phí.
Lịch sử loài người đã chứng minh tính trường tồn của trải nghiệm đọc: từ các bản khắc đá, cho đến khắc đồng, rồi thanh tre, vải, cho đến giấy. Chừng nào mà các thiết bị điện tử giúp con người có được trải nghiệm đọc tin thoải mái ít nhất là như báo giấy, thì báo giấy mới thực sự tuyệt chủng.
Do đó đọc báo giấy là một trải nghiệm vô giá! Cái mà tôi cần là một trải nghiệm đọc tin thoải mái như việc cầm trên tay một tờ báo giấy! Đấy mới là điều đáng phải cứu!
Ít ra là trong 20 năm đến, tôi không nghĩ báo giấy sẽ bị "tuyệt chủng".
Cứu các thương hiệu báo giấy?
Đọc bài viết của Woody Lewis, "báo giấy - 5 cách để tránh bị tuyệt chủng" (http://mashable.com/2009/03/24/newspaper-best-practices/), tôi nghĩ nhiều người trong chúng ta có sự nhầm lẫn khi diễn dịch từ "newspaper" trong tựa đề "Newspapers: 5 Ways to Avoid Extinction". Hiểu theo cá nhân tôi, "newspaper" của Woody Lewis có nghĩa là "thương hiệu báo giấy". Rõ ràng là 5 cách của Woody chẳng có cách nào giúp cho "thứ báo in trên giấy" khỏi bị tuyệt chủng cả. Các thương hiệu báo giấy phải số hóa để tồn tại. Tất nhiên là vậy!
Tham khảo danh sách 100 websites của Quantcast (http://www.quantcast.com/top-sites-1), tôi lọc ra được các website báo điện tử như sau:
#27: CNN
#51: New York Times
#56: Reuters
#78: NBC
#81: Foxnews.com
#83: People.com
Vỏn vẹn chỉ có NYTimes, People là bắt nguồn từ báo giấy và tạp chí. Còn lại là báo hình và hãng tin. Ở #94 là huffingtonpost.com, một báo điện tử độc lập.
Các thương hiệu báo giấy mới là đáng phải cấp cứu!
Woody Lewis đúng ở điểm: "Xã hội cần báo chí, không cần thứ-báo-in-bằng-giấy" ("Society doesn’t need newspapers. What we need is journalism", để ý nghĩa của 'newspaper' trong câu này khác với title bài viết của Woody Lewis)
Cứu ấn phẩm báo chí được thể hiện trên giấy?
Giấy hay điện tử chẳng qua chỉ là phương tiện thể hiện sản phẩm thông tin từ các tổ chức báo chí. Như tôi đã nói về trải nghiệm đọc báo giấy, mỗi phương tiện có một ưu thế riêng. Trong tương lai, sự xuất hiện của social media cùng với các nhóm phóng viên độc lập sẽ hình thành nên rất nhiều thương hiệu báo chí mới (huffingtonpost.com là một ví dụ). Mỗi thương hiệu báo chí sẽ phải tự chọn cho mình một mô hình phân phối phù hợp nhất để tồn tại.
Suy cho cùng, đây là cuộc chiến giữa các thương hiệu báo chí, đừng lôi thêm chữ "giấy" vào đây!
Còn giấy không đem in báo thì đem sản xuất giấy chùi đ!t!
