pride of the morning

microsite hay macro-microsite???

Nhờ bỏ cái lunch với các GM của 5-star hotels ở Đà Nẵng mà có dịp nói về một cái topic mà lâu nay tui tưởng tui đã quên: Microsite! Số là ngồi 8888 với một người bạn về microsite. Tôi mới rút ra một kết luận là ngày nay, chúng ta dường như đang mặc cho microsite một chiếc áo quá khổ. Nói cách khác, đó là ép nó phải gánh vác những vai trò vốn dĩ đã thuộc về nhược điểm của microsite, thậm chí, còn nhầm lẫn microsite với website của doanh nghiệp.

Hầu hết các microsite hiện nay được các online marketers sử dụng như teaser, hoặc phục vụ cho các campaigns. Bởi vậy, các microsite thường rất hữu dụng khi cần triển khai các chiến lược truyền thông chuyên biệt, nội dung truyền thông thường có tính chất tập trung cao. Do có bản chất như vầy, nên tuổi đời của microsite thường là ngắn.

Gần đây thì có microsite cho chiến dịch "7 Days 2 Love" của Pond's http://www.7days2love.com/. Tôi rất thích microsite này bởi nó tạo được cảm xúc với visitor ngay từ đầu bằng màu hồng dịu nhẹ, animation, hình ảnh cho đến giai điệu piano rất hay ở background. Nhưng cũng vài minisite mà tôi không thể chịu nổi, như microsite cho chiến dịch "Life Can't Wait" của Sunsilk (đọc phàn nàn ở đây: Life is the Wait! - http://im.doquangtu.net/post/82727058). Hoặc nghèo thông tin như website của Vaseline (www.vaseline.com.vn) - Microsite của "Chuyên gia dưỡng da toàn thân" mà lại nặng tính quảng cáo hơn là tính chuyên gia và consumer-education.

Có quan điểm cho rằng nên tìm giải pháp duy trì và nâng cấp nó (http://vietnga.vxix.com/?p=35). Đây là cũng là một giải pháp sáng tạo nhưng cá nhân tôi nghĩ: liệu có cần thiết phải thay đổi hay không?

- Với tốc độ sinh sản của muôn hình vạn trạng của các loại microsite. Việc giữ chân khách hàng trên các microsite là điều rất khó.

- Hầu hết các microsite được xây dựng rất nhanh, nếu không muốn nói là quá vội vàng. Nên sẽ khó mà mở rộng ra.

- Nếu duy trì một cộng đồng trên microsite thì có khác gì với việc chúng ta đang tự đi xây dựng lại một mạng xã hội thu nhỏ??? Để làm gì? Một khi vai trò đó nên được gán cho website chính thức của sản phẩm hoặc dịch vụ.

Chi bằng khai thác tốt nhất những ưu điểm của microsite nhưng gắn kết nó với các môi trường truyền thông trực tuyến, như các mạng xã hội... Các microsite vẫn sẽ tồn tại song song với các official site và community site.

Chẳng nói đâu xa, nhìn qua website của Britney Spears (www.britneyspears.com) và mạng xã hội dành cho Britney fans (www.circusvip.com). Một case-study rất hay đáng để các online marketers Việt Nam học tập. Gần hơn nữa là dự án IAC của Nokia, do NS Quốc Bảo làm webmaster. Dự án này kéo dài đến 2 năm (vừa đóng cửa hôm 1/5 vừa qua). Nếu IAC chỉ bèo bọt như các microsite nói trên, mà không được đầu tư mở rộng thành một community site thì có thu hút được một bộ phận không nhỏ các nghệ sĩ độc lập ở VN như mong muốn hay không. Riêng LG cũng đã liên kết với Cyworld để xây dựng cộng đồng cho các nhãn Lacvert Essence và DTDD LG hơn 1 năm nay. Thước có sở đoản, tấc có sở trường. Đâu phải cứ nhét hết tất cả vào một microsite mới gọi là tốt nhất!

Thêm một ý nữa, nói là xây dựng một online community xung quanh brand nghe có vẻ dễ nhưng thực tế thì trái ngược như vậy. Ông bà ta có câu: Chơi dao có ngày đứt tay! Social media là con dao 2 lưỡi nên càng phải thận trọng hơn nữa. Đừng để cái online community mà các brand managers xây nên lại chính là brand-killer.

If your microsites aren't broken, so don't fix it!

Facebook - back to basics

Mặc dù đã phải gào lên "FACEBOOK! GET FUCKING SH!T APPS' NOTIFICATIONS OUT OF MY NEWSFEED!!!!!!!!!!!!!!!!!", không thể phủ nhận là những thay đổi mới nhất của nó đã mang đến nhiều điều thú vị xung quanh chiến lược phát triển của mạng xã hội này.

Facebook - quản lý quan hệ truyền thông

Nói Facebook là môi trường truyền thông thì hẳn là không có gì phải bàn cãi.

Bản chất của FB, thực ra cũng tương tự với nhiều MXH tiền thân khác, chính là quản lý quan hệ truyền thông. Hai mặt truyền thông và quan hệ luôn song hành và có ảnh hưởng tương hỗ với nhau. Tồn tại truyền thông chưa hẳn đã tạo ra quan hệ ( đối tượng đã tiếp nhận thông điệp nhưng không phản ứng để tạo ra quan hệ ), tuy nhiên quan hệ không thể thiếu truyền thông. Ở đây, có một ví dụ nhỏ: 2 người bạn không gặp nhau sau 10 năm vẫn nhận ra nhau thì có thể xem là "quan hệ không có truyền thông"? Theo tôi ở đây vẫn có truyền thông tồn tại thông qua nhiều dạng dữ liệu (hình ảnh diện mạo, âm thanh, trí nhớ...). Facebook được sinh ra, cũng giống như điện thoại hay nhiều phương tiện truyền thông khác trong quá khứ, để giải quyết vấn đề của quan hệ truyền thông.

Tôi không có ý định gán cho FB là MXH hướng nội dung hay hướng quan hệ cũng vì lẽ đấy. Bởi core của FB từ trước đến giờ vẫn là kết nối và chia sẻ, thể hiện mối liên quan mật thiết giữa quan hệ và truyền thông.

Trước khi thay đổi giao diện mới, FB đã cho tách rời các ứng dụng quan trọng của mình (Marketplace, Notes, Videos, Photos) ra khỏi core của nó. Marketplace bây giờ là ứng dụng Oodle. Notes, Videos, Photos đều có thể ẩn đi. Đồng thời, FB mở rộng cửa API của mình, đưa các dịch vụ ngoài như Youtube, Imeem, Flickr, hay Tumblr gần như ngang hàng với các dụng Notes, Videos, Photos. Đây là lúc FB nên rút về lõi, nhường các dịch vụ đa chức năng cho các nhà phát triển bên ngoài.

Facebook đang trở về những điều căn bản nhất của nó như tôi đề cập ở trên.

Vậy thì Facebook nó sẽ trở thành cái gì?

Trong một bài phân tích về các MXH vào T5/2007, tôi có đề cập đến giai đoạn thứ 4 của một MXH đó là: "trung tâm truyền thông xã hội (Social Media Center - SMC)". Facebook đang trở thành một trong những SMC (chính xác hơn là HUB) nơi những luồng thông tin về truyền thông và quan hệ lưu chuyển liên tục. Nghĩ cho đơn giản, hệ thống của FB có nét giống như một đài phát sóng (TV hay radio).

Ta đã biết người dùng FB tạo ra những nội dung có tính chất cá nhân hóa cao độ. Nhưng FB có tạo ra những nội dung có tính chất đại chúng? Có hai loại nội dung đại chúng:

1) Bản chất phục vụ cho đại chúng ( tin tức từ báo điện tử, phim, âm nhạc, search engine )

2) Bị chuyển hóa thành nội dung đại chúng thông qua viral effect

Theo như giả thuyết của tôi, FB đang trở về core-value của nó, do đó FB không tạo ra (1) và chỉ là công cụ hay môi trường cho (2). Nghĩ cho đơn giản, các TV shows bạn xem không phải do đài truyền hình tạo ra, mà là các công ty sản xuất nội dung xây dựng.

Điều đó cũng có nghĩa là Yahoo hay Google phải tạo ra nội dung đại chúng (News, Search, và các thể loại content khác), và lưu giữ những nội dung cá nhân hóa của người dùng (Youtube, Flickr, Google Docs).

Còn những Netvibes hay FriendFeed? Hãy làm điều gì đó khác biệt hơn.

PS: Nể concept "Activity Stream" của Jaiku!

Viết lẹ còn làm việc kiếm sống. Ai hông hỉu. Kệ!

Kể chuyện Cyworld - Yobanbe

Cyworld - YBB: Kẻ tám lạng, người nửa cân

Giữa tháng 4/2007, Cyworld VN chính thức công bố bản beta thì YBB cũng chuẩn bị chào sân. Có thể nói: Xuất phát điểm khá là đồng đều cho cả hai bên. Nếu Cyworld được kỳ vọng sẽ tạo nên hiện tượng tại VN giống như nơi khai sinh ở HQ, thì YBB cũng được gửi gắm nhiều hi vọng trở thành mạng xã hội thuần Việt đầu tiên của VN. Hơn nữa, YBB cũng là một dự án không nhỏ của VNG.

Cyworld: Yếu tiền, yếu lực

Người bên ngoài nhìn Cyworld với một dáng vẻ hoành tráng rực rỡ biết bao nhiêu thì cũng ngần ấy những ngổn ngang, lo lắng của những con người bên trong Cyworld. Marketing Team chỉ có 2 người (tôi và một Marketing Director), và Community/Service Team chưa đầy 8 người. So với YBB team được hậu thuẫn bởi VNG, thì Cyworld VN đúng là quá mỏng, quá còi cọc. Một MXH có nhiều tính năng phức tạp như Cyworld càng không thể dễ dàng tạo được ấn tượng ngay lập tức cho users như Imeem, Youtube... Thực sự, trong tay Cyworld VN chỉ có hai thứ: niềm tin và sự đoàn kết của cả đội.

SK Communications (thuộc tập đoàn SK, và là đơn vị giữ bản quyền của Cyworld) đi một chiến lược rất khôn ngoan, mà có lẽ sau này chúng tôi phải cảm ơn rất nhiều vì quyết định đấy. Đó là: Hợp tác với IDGVV để đầu tư cho Cyworld VN (không như ở Mỹ, nơi SK dành 100% nguồn lực cho Cyworld US. Cứ cho là SKC không đặt nhiều hi vọng vào Cyworld VN).

Còn vì sao cảm ơn SKC ư? Vì 3 lí do: 
1) Giả sử t/h Cyworld VN không hoạt động như mong muốn thì SKC sẽ không dễ dàng rút Cyworld khỏi VN. 
2) Hợp tác với IDGVV có nhiều cái lợi mà không thể đo được bằng tiền đối với start-up như Cyworld VN 
3) Nhờ bị đặt vào hoàn cảnh “yếu tiền, yếu lực” mà chúng tôi đã có những bước đi khôn ngoan hơn.

Quảng cáo: Cuộc chiến không cân sức

Khỏi phải nói, vào thời điểm đó, chúng tôi bị YBB dập quảng cáo tưng bừng trên mọi mặt trận. Hầu như tạp chí, báo nào có Cyworld là có YBB. Mặt tôi lúc đó xanh mét như màu xanh của YBB vậy. Cyworld cùng lắm chỉ có thể đi 2 trang/1 số, nhưng YBB có tận 4-5 trang và dày đặc tin bài và hình ảnh. Print-ad và pictorial của YBB rải đều đặn trên các tạp chí liên tục trong mấy tháng hè cho đến cuối năm 2007. Hàng loạt sao và hot bloggers từ Yahoo! 360 được YBB chiêu mộ và lăng xê ầm ĩ trên báo. TVC thì quất ầm ầm. Không xanh sao được!

Một sức ép khác: Cyworld không bán banner quảng cáo! Đồng nghĩa rằng chúng tôi sẽ không có một khoản đầu tư lưu động đáng kể để chi cho quảng cáo.

Nhưng luôn có ánh sáng ở phía cuối đường hầm. Tôi nhận ra chiến lược quảng cáo của YBB có vấn đề:
- Thông điệp quảng cáo quá ngắn, đến mức khó hiểu. 
- Thay đổi “sao” và concept quá nhanh. 
- Ngôn ngữ quá teen, rất dễ tạo phản cảm.

Hơn nữa, màu xanh lục của YBB tương phản mạnh với màu cam Cyworld. Càng thuận lợi để người xem dễ phân biệt. Do vậy, Cyworld phải đi theo một cách khác:

- Trung thành với một celebrity trong một giai đoạn nhất định để thu hút sự chú ý của hầu hết fanbase của người đó. 
- Duy trì “user education” về Cyworld bằng ngôn ngữ tự nhiên nhưng không quá teen. 
- Lấy UCG làm đề tài cho quảng cáo.

Star Endorsement: Cảm ơn Quang Vinh, Hà Anh Tuấn và ...Nụ Hôn Thần Chết!

Sao đầu tiên được sếp tôi thuyết phục vào Cyworld đó là ca sĩ Quang Vinh. Quang Vinh được coi là một nam ca sĩ không có tuổi, sạch scandal, không chảnh chọe, fanbase của Vinh phủ khắp cả nước và rất ủng hộ QV trong thời gian dài. Hơn nữa, Vinh đang rất nổi với 2 hits “Trả Lại Cho Nhau” và “Ngôi Nhà Hoa Hồng”, cặp cùng với Bảo Thy khi Thy còn chưa đối mặt với nhiều scandal “đạo nhạc”. Quả thật, Quang Vinh là một sự lựa chọn hoàn hảo cho Cyworld.

Sau Quang Vinh, chúng tôi đã triển khai với một số ca sĩ-nhạc sĩ khác nhưng không đạt hiệu quả như mong muốn! Tình hình có vẻ khá căng thẳng khi Cyworld cần phải có một hình tượng mới để refreshing trên media, và thu hút thêm thành viên mới. May sao, người đấy chính là Hà Anh Tuấn.

Không dùng hình ảnh sao nữ sexy để thu hút thành viên mới là chủ định ngay từ đầu của Cyworld. Chúng tôi muốn mang đến cho thành viên ấn tượng về Cyworld là một cộng đồng có chiều sâu về tri thức. Có lẽ ngoài QV & HAT, không thể có phương án khác hợp lý hơn. Vả lại, 2 sao nam này cũng đủ mạnh để có thể thu hút thật nhiều fans nữ. Khi có hoa đẹp, chắc chắn các chàng ong sẽ mò vào. Và thực tế là: số thành viên nam trong Cyworld nhiều hơn nữ. Số lượng thành viên từ 19-24 tuổi trong Cyworld lại chiếm tỉ lệ cao nhất. Đúng với mục đích ban đầu của Cyworld – một cộng đồng trẻ, có chiều sâu và không quá teen!

Ngoài celebrity-promotion, Nụ Hôn Thần Chết là campaign đầu tiên trên Cyworld sử dụng social media để đạt được 3 mục tiêu: buzz-generation, viral và UCG. Tuy nhiên, điều khó khăn là không thể dùng “minihome NHTC” hoặc “nhà ảo NHTC” vì public sẽ không thực sự hiểu rõ và thích thú với thông điệp này. Vì vậy, tôi chọn một phương án khác: “phim trường ảo”. Cho dù việc lập website film là điều không mới, nhưng mang đến khái niệm “phim trường ảo” đầu tiên thì có thể coi như là một trong những thành công của NHTC. Tất nhiên, Cyworld cũng được thơm lây cả về users và traffic.

Mang UCG lên print-ad

Sự kiện Cyworld “đốt tiền” cho đêm nhạc Cyday vào tháng 10/2007 bị nhiều nguồn quan sát bên ngoài cho là “quá hoang phí, đốt tiền” đối với một start-up chưa có doanh thu. Nhưng cú huých Cyday không hẳn là vô dụng. Vì chúng tôi chỉ mất có 2 tuần sau Cyday để đạt được thêm khoảng 50,000 tài khoản mới. Đồng thời, ăn mừng sự kiện 100,000 TK. Trong khi đó, YBB chỉ kém khoản 30,000. Sau Cyday, ngân sách marketing trong năm 2007 vậy là bốc hơi gần hết! Chỉ còn đủ tiền cầm cự chạy print-ad rải rác trong 2 tháng cuối năm. Mục tiêu là làm sao xài thật hiệu quả số tiền còn lại, trong khi vẫn đảm bảo khoảng cách an toàn với YBB.

Sau khi cân nhắc qua một loạt các concept, tôi và sếp nhất trí vác UCG của thành viên lên print-ad. Các blogs hay, minihome đẹp, sự kiện offline do chính thành viên tổ chức được chúng tôi lựa chọn kỹ càng và rinh lên mạng đúng thời điểm: 20/11, Giáng sinh, Tết. Nhiều thành viên được chúng tôi chọn đưa lên print-ad truyền miệng Cyworld với bạn bè, và nhiều thành viên khác cũng hi vọng sẽ được Cyworld mang lên trang báo. Vậy là mục tiêu đã ổn. Giờ chỉ còn xem thống kê có được như mong muốn hay không! Và cái mốc 140,000 đã bị phá và khoảng cách an toàn vẫn được đảm bảo.

Giá trị cộng đồng – Tảng băng chìm của một MXH

Sau khi Cyworld khai trương Cyworld Video & Photo (sau này chuyển thành http://kine.vn vàhttp://pictura.vn ), số tài khoản của Cyworld vào đầu năm 2008 là 200,000. Cho đến tháng 10 năm nay, con số đã là gần nửa triệu tài khoản!

Vấn đề là: từ tháng 2/08 đến nay, Cyworld hầu như xuất hiện rất nhỏ giọt trên media. Vậy nguyên nhân nào làm cho Cyworld vẫn tăng trưởng? Nhiều người cũng có thắc mắc với tôi. Tôi chỉ trả lời đơn giản: Vì Cyworld có một Service Team quá ổn!

Những con người thầm lặng phía sau mà bạn rất ít khi để ý đến, những con người chỉ tập trung vào một mục tiêu duy nhất: phát triển cộng đồng. Chính những con người đó mới tạo nên sự thành công cho các chương trình marketing của Cyworld. Còn chúng tôi chỉ là người châm ngòi. Không có họ, sẽ không có ai phát triển UCG, không có ai duy trì online communities, không có ai gìn giữ thành viên, không có hậu phương vững chắc cho những người làm tiếp thị trong cuộc chiến quảng cáo không cân sức, không có người gầy dựng niềm tin, không có người gìn giữ sự đoàn kết, và không có gì hết!

Trong một MXH, nếu marketing/pr chỉ góp 20% thì 80% thành công chính là đến từ lực lượng phát triển cộng đồng. Khi một cộng đồng phát triển sẽ tạo ra giá trị cộng đồng để kết dính các thành viên, hay còn gọi là văn hóa cộng đồng. Đây là thứ mà tiền không thể nào mua được.

Nhắc lại về YBB, những sai lầm về quản trị marketing của YBB hoàn toàn có thể sửa chữa được. Cho đến bây giờ, tôi vẫn khâm phục YBB vì nền tảng của họ được xây dựng bằng chính những cái đầu Việt từ con số không! Nhưng nếu như YBB được thừa hưởng kỹ năng phát triển cộng đồng của VNG ngay từ thời gian đầu thì cục diện sẽ trở nên khác đi. Và tôi tin chắc rằng YBB ngày hôm nay sẽ có một tương lai sáng hơn, và thành công hơn cả Cyworld VN.

Vấn đề thành công của một MXH không nằm ở một phương án kinh doanh có khả thi hay không, bạn có nhiều tiền hay không, mà nằm ở cốt lõi của nó: MXH được xây dựng từ những mối quan hệ và cộng đồng. Vậy thì hãy bắt đầu từ đấy!

(P) Lợi nhuận của một MXH = (A) Lợi nhuận được tạo ra từ việc thực thi các phương án kinh doanh + (B) “Lợi nhuận” được tạo ra từ phát triển cộng đồng.

(A) và (B) có mối quan hệ với nhau như thế nào thì có lẽ tôi không cần phải lăn tăn nữa.

PS: Nếu có một ngày VNG phát hành cuốn sách kinh nghiệm của họ về phát triển cộng đồng, tôi muốn là người được đọc đầu tiên! Bản thân tôi luôn đánh giá cao những gì mà đội ngũ của VNG đã xây dựng nên một cộng đồng người sử dụng xung quanh những thương hiệu của họ. Nó đáng giá hơn hàng trăm phân tích dông dài nhưng vô dụng về chiến lược kinh doanh.

Yahoo! Universal Profile là một Facebook clone?

Đây là hình ảnh trên trang giới thiệu Pingbox widget của Yahoo! Messenger (http://vn.messenger.yahoo.com/pingbox/). Trong hình có chứa 2 giao diện của 2 website, mà nếu nhìn kỹ sẽ thấy giao diện trước hao hao Facebook, còn giao diện phía sau không ai khác chính là Blogger. Tôi thắc mắc không biết có phải giao diện phía trước chính là Yahoo! Universal Profile mà Yahoo! đã từng đề cập hay không?

- Tại sao Yahoo lại xóa mờ logo của website?
- Giao diện thì rất giống Facebook nhưng chắc chắn không phải Facebook bởi vì:
+ Facebook chưa có bản Việt hóa hoàn toàn
+ Tên s/p là "Social Profile", khác với concept Social Utility của FB
- Ảnh profile trong trang rất giống với hình ảnh được tạo ra từ Yahoo! Avatars

Hay chỉ là giao diện của một social-site mà tôi chưa biết nhỉ?

My Social Networking Thoughts Pt. 3 (Final)

Sau phần 2 của "My SNS Thoughts", tớ lưỡng lự không biết có nên viết tiếp hay không, và nếu viết thì sẽ phải viết cái gì. Rất may là sau 3 tháng tớ đã có câu trả lời cho phần 3. Tuy đó là một khoảng thời gian quá ngắn và không thể đưa ra một cái nhìn hoàn toàn về sự phát triển của những SNS; nhưng một số sự kiện đáng chú ý trong 3 tháng trở lại đây mà tớ nghĩ rằng chúng rất quan trọng cho hướng đi của những SNS sau này.

Khi vấn đề không còn nằm ở công nghệ

(Ning.com - Với slogan "Create Your Own Social Networks")

Khi tớ nói: Tạo một SNS bây giờ cũng dễ như tạo một tài khoản Yahoo!. Có thể bạn sẽ nhếch mép cười, nhưng thật sự là bạn hoàn toàn có thể tạo riêng cho mình một SNS với mục đích cá nhân chỉ bằng vài bước đăng ký tại elggspaces.com, ning.com, hoặc tạo ra một mạng blog tại mu.wordpress.org. Nhưng nếu bạn cần một framework để tạo ra một SNS với mục đích kinh doanh thì cũng có ngay những phần mềm SNS mã nguồn mở như elgg.org, dolphin (http://www.boonex.com/products/dolphin/), hoặc PeopleAggregator.net. Tất nhiên là có đủ những chức năng tối thiểu của một SNS như MySpace và bạn có thể phát triển thêm những chức năng mới.

Khoảng 2 năm trước, khi tớ copy chức năng miniroom của Cyworld vào Forever122, tớ đứng trước 2 lựa chọn: thiết kế bằng Flash hay vẫn dùng DHTML như Cyworld? Tại thời điểm đấy, Flash 7 và AS 2.0 hoàn toàn có thể tạo ra một miniroom đầy đủ chức năng. Nhưng năm 99 thì Cyworld không có được những 2 lựa chọn như thế, họ chỉ có thể chọn 1 là DHTML. Thời điểm đấy, Flash vẫn chỉ mới bước đầu hỗ trợ ActionScript, và VRML đang ở giai đoạn thoái trào. Đó là câu chuyện chật vật về công nghệ của những năm về trước. Còn bây giờ? Chúng ta đang ở trong giai đoạn mà tớ gọi là bội thực công nghệ. Chỉ riêng AJAX đã có hơn 10 thư viện khác nhau. Một năm trước, tớ có thể trầm trồ trước OpenLaszlo (www.openlaszlo.org), nhưng bây giờ bạn sẽ có thể chọn Adobe Flex 2 với Apollo; nếu không thích thì Adobe vẫn có thể chiều lòng bạn với Flash + AS 3.0; nhưng Microsoft hiện đang kêu gào bạn đến với một Silverlight cách mạng "đa trình duyệt, đa hệ điều hành, tập hợp sức mạnh của hầu hết NNLT .NET và còn có cả Python, Ruby và PHP". Bạn sẽ chọn công nghệ nào?

Nếu bạn vẫn còn hoài nghi, tớ sẽ cho bạn thêm 2 ví dụ nữa: Đó là SmugMug.com - Một dịch lưu trữ và chia sẻ ảnh tương tự FLICKR. Nhưng SmugMug lại là một dịch vụ có thu phí. Làm sao nó có thể sống được và vẫn sống tốt trong thời buổi này? Khi mà các sản phẩm tương tự đều FREE? Một trong những lí do quan trọng là SmugMug cố gắng giảm chi phí lưu trữ dữ liệu đến mức thấp nhất. SmugMug không có một server-farm mạnh mẽ như Flickr hay YouTube, trái lại, họ chọn Amazon S3 - một dịch vụ nhận lưu trữ dữ liệu giá thấp. Bằng cách đó, SmugMug có thể tiết kiệm được hàng trăm ngàn USD chi phí thiết lập-bảo trì hệ thống data-center của mình. Ví dụ thứ 2 là YouTube & những kẻ ăn theo của nó. Thay vì sử dụng công nghệ nén video đắt tiền như MotionDSP của Youtube, các SNS chia sẻ video ăn theo, đặc biệt là các site Trung Quốc sử dụng công nghệ rẻ tiền hơn dựa trên ffmpeg hoặc các giải pháp nội địa. Trong thời đại thừa mứa công nghệ mã nguồn mở và các đại gia công nghệ choảng nhau ỏm tỏi làm giảm giá bán công nghệ, bạn có thể tin rằng của rẻ không phải là của ôi.

Khi công nghệ chẳng còn là trung tâm nữa, thì việc một sản phẩm mới ra đời, nhất là các sản phẩm ra đời sau, lại càng không thể biện hộ rằng: Sản phẩm của chúng tôi đang ở pha đầu của chu kỳ sản phẩm thế nên thiếu vài ba tính năng cơ bản là điều tất nhiên. Đến lúc đấy lại phải móc thêm tiền đổ vào marketing. Kinh doanh MXH không phải như chuyện bán một cái máy giặt Electrolux và tự huyễn rằng 40 năm sau nó vẫn chạy tốt. Bởi nhẽ tuổi thọ của một sản phẩm Web 2.0 nói chung có mức "kịch trần" là 6-10 năm. Thị phần của Cyworld Hàn Quốc cũng đã đạt đến mức độ bão hòa. Nhưng trong thị trường cạnh tranh khốc liệt và ý tưởng thì không ngừng thay đổi xoành xoạch như thời trang, thật khó mà lạc quan với một sản phẩm web 2.0 dài đến 6-10 năm tại một thị trường duy nhất.

Tôi nghĩ cuộc chơi đầy rủi ro này cũng phần nào khiến các công ty Web 2.0 còn chưa mặn mà với việc "lên sàn". Khi mà người ta vẫn còn hoài nghi về một vụ "sụp domino" của thời kỳ dotCOM liệu có thể tái diễn với Web2.0 hay không, thì việc tìm đại gia để núp bóng (như YouTube-Google, MySpace-NewsCorp, Cyworld-SKT) có vẻ là giải pháp an toàn hơn, và có lợi cho đôi bên.

Gần đây Cyworld Trung Quốc vừa loan báo một tin vui rằng con số người dùng đã đạt mức 3,5 triệu thành viên. Nhưng Cyworld-fan đừng vội mừng. Thực tế đó là con số đạt được sau 15 tháng hoạt động từ tháng 5/2005 đến 12/2006. Một điều khá mỉa mai là trong khi Trung Quốc đạt mức ~ 150 triệu người sử dụng internet thì đối thủ bản địa của Cyworld - chim cánh cụt QQ - cũng đớp gọn từng ấy người sử dụng dịch vụ IM. Tôi không có số liệu cụ thể về số người sử dụng dịch vụ Qzone của QQ nhưng tôi tin chắc rằng con số đó phải hơn 3,5 triệu rất nhiều. Không phải vì rằng QQ đẹp hơn, giàu tính năng hơn, nhưng QQ có cái lợi thế mà Cyworld TQ không thể có. Lợi thế đó không nằm ở công nghệ.

Ở VN, nếu thiếu 1 hoặc vài chức năng, hoặc có khiếm khuyết trong thiết kế, điều này tôi nghĩ cũng không thực sự to tát đến mức có thể quyết định đến sự sống còn của một SNS. Khi mà 80% người dùng SNS chưa có nhiều kinh nghiệm, và sự khoan dung của người dùng còn cao; thì việc thêm thắt những thứ tiểu tiết chưa phải vấn đề quan trọng. Chỉ có 20% advanced users còn lại mới thực sự xét nét đến 80% những gì mà một SNS có thể cung cấp.

Như vậy, bạn đã thấy rồi đấy, cái trung tâm của một SNS bây giờ là việc nó sẽ phát triển như thế nào dưới bàn tay của những người quản lý, nhất là nó được marketing như thế nào?

SNS = Social Network Service = Sharing N' Self-defence (Chia sẻ và Tự vệ)

Cuộc đua giữa các SNS không đơn thuần là tranh giành vị thế độc tôn hay nuốt gọn thị trường. Đây là cuộc chơi chia sẻ giữa các SNS. Điều này tôi nghĩ bắt nguồn từ hành vi của một người sử dụng SNS. Một người không nhất thiết dùng độc nhất một SNS, họ có thể là thành viên của nhiều SNS, miễn là họ cảm thấy chi phí (thời gian+tiền bạc) bỏ ra là hợp lý, miễn là SNS có những tính năng đặc biệt thu hút họ. Chẳng hạn như một thành viên MySpace cũng có thể tự do sử dụng Cyworld hoặc Facebook. Nhưng tự vệ cũng rất quan trọng. Chẳng hạn như việc MySpace khóa những video từ Photobucket vậy.

Lợi thế của một SNS?

Tớ biết là có rất nhiều người muốn tham vọng tạo ra một SNS mạnh nhất VN. Nhưng một tham vọng không có cơ sở thì không khác gì "daydreaming". Thậm chí, khi đã tham gia cuộc chơi, người chơi vẫn có thể bị lóa mắt bởi chiến thắng ban đầu hoặc sự tham gia quá dễ dàng. Hơn bao giờ hết, câu hỏi "Lợi thế của một SNS là gì" càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Như tôi đã nhắc ở trên: QQ thắng Cyworld ở Trung Quốc không phải là lợi thế công nghệ, mà là QQ có điều kiện tham gia cuộc chơi trước. Tôi đã có dịp thử dùng Qzone, quả thật phải nói là QQ không chỉ may mắn là kẻ đến trước mà còn là người biết nghĩ. Khi Cyworld vẫn còn beta-testing ở TQ thì QQ đã thay đổi minihome của họ sáng tạo hơn hẳn rất nhiều. Thú thật, mặc dù ngưỡng mộ Cyworld nhưng tớ thích Qzone (http://qzone.qq.com/) của QQ hơn.

Hãy nói về Việt Nam một chút.

Xét về clip.vn chẳng hạn, tôi không rõ câu slogan "Sharing happy moment" là do họ nghĩ ra một cách vô thức hay có ý thức. Nhưng câu slogan này gần gũi hơn với nhóm người sử dụng thích ghi lại những đoạn clip ngắn về bản thân, bạn bè, người yêu hay gia đình; rõ ràng là phù hợp với đặc điểm người VN. Hơn là hướng đến nhóm người sử dụng UCC (user created content) và nhóm người dùng vãng lai. Tôi nghĩ sẽ tốt hơn nếu clip.vn tập trung vào nhóm người dùng này.

Bên cạnh Yahoo!360, SNS có tính năng "hướng blogging" made in VN mà tôi ấn tượng nhất chính là mạng www.thehetre.vn. Hình thức của THT khá bài bản, có linh vật đại diện, tên hiệu cũng bao quát khá rộng. Giao diện gợi nhớ Opera, các chức năng blog chủ yếu đều có, và nhất là người dùng có thể kiểm soát thông tin cá nhân của mình khá chi tiết. www.thehetre.vn phù hợp cho cả đối tượng blog theo phong cách journal và diary. Điều không được ổn là cho đến nay www.thehetre.vn vẫn chưa có động thái quảng bá nào cụ thể. YBB thì giỏi phô trương thanh thế nhưng đặc điểm dịch vụ thì lại khá là mơ hồ. Điều này cũng dễ hiểu, bởi cả hai sản phẩm này đều xếp vào loại "sản phẩm sao chép", mơ hồ trong việc xác định đâu là đối tượng của đối thủ và ngay cả đối với sản phẩm của mình. YBB có một lợi thế là cho phép người chơi những trò do VinaGame phát hành được đăng nhập bằng game account. Với tính năng này, tôi nghĩ YBB có thể tin tưởng là họ có thể thu hút được nhiều thành viên hơn.

Một điểm bất lợi của các SNS VN là đã để 360 đi quá sâu vào tâm trí người dùng. Bạn có thể chiếm đoạt thể xác, nhưng không thể lấy đi phần hồn. "Phần hồn" trong một SNS chính là những mối quan hệ. Đây không còn là thời đại của những ông mai bà mối và do đó càng sai lầm hơn nữa nếu một SNS "cố ép" người dùng tự tạo những mối quan hệ trong một môi trường mới. Không rõ là các dự án SNS ở VN trước khi triển khai thì đã có hoạt động thăm dò thị trường nào chưa, chứ tôi thì cảm thấy họ đang làm theo kiểu "vừa đi vừa dò". Quả thật, đây không phải là một cách làm thông minh.

Localization - Đừng gieo hạt nhầm nơi

Mặc dù không chơi game nhưng tớ rất thích cái cách VinaGame Việt hóa các sản phẩm game của nước ngoài, gần như không có cảm giác đó là các game của Trung Quốc hay Hàn Quốc, mà thật sự rất Việt Nam. Cyworld VN cũng rất thành công khi biến từ "Gwansim Ilchon" trong Cyworld HQ thành "hàng xóm" với 4 thuộc tính: vừa lạ trong một SNS, vừa lại rất quen thuộc với người VN, vừa nghe vui vui thân thiện, vừa có tính đề cao cá nhân.

Yahoo! VN mang đến một Y!360 Việt Nam thì không hoàn toàn chỉ nghĩ đơn giản như một tay mơ rằng nó sẽ được Việt hóa giao diện, hoặc có dàn server đặt ngay tại VN vì thế sẽ nhanh hơn. Chẳng phải đâu, Cyworld Việt Nam được xây dựng bởi chính những cái đầu Việt, tinh thần Việt, không khác những game Võ Lâm Truyền Kỳ hay Con Đường Tơ Lụa. Y!360 cũng vậy thôi. Một ngày đẹp trời không xa lắm, Y!360 mỉm cười thân thiện với một chất giọng đặc sệt Việt Nam: "Tôi không chỉ mang đến cho bạn YIM Việt, một 360 đậm chất Việt mà còn cả một cộng đồng Việt, một 360 sạch sẽ không có những bài phản động, tệ nạn và 360 sẽ tuân thủ luật pháp VN, và đầy những hoạt động offline hấp dẫn". Liệu bạn có trở lại không??? Đây là một giai đoạn khác, một giai đoạn mà khó ai còn giữ quan niệm ấu trĩ về một anh ngoại quốc đi gieo hạt nhầm nơi. Do đó không cần thiết phải đặt nặng vấn đề đó là một sản phẩm nước ngoài hay không. Bởi ai chiến thắng cũng xứng đáng cả.

(Sự xuất hiện của Y!360 trên website VietnamIdol sẽ báo hiệu điều gì?)

(Sau Trung Quốc, sẽ là Việt Nam...)

Tổng hợp lại một số phân tích trong cả 3 bài viết, tớ nghĩ một SNS sẽ có 4 giai đoạn phát triển và có thể khái quát như thế này (theo quan điểm chủ quan của tớ). Thực tế, không hẳn một SNS phải trải qua cả 4 giai đoạn, và thậm chí các giai đoạn có thể nằm chồng chéo lên nhau.

1) Thời kỳ đơn chức năng (hoặc chỉ tồn tại những chức năng tối thiểu)

Đây là thời kỳ sơ khai của SNS, một SNS chỉ tập trung vào những tính năng tối thiểu và cơ bản dựa trên hạ tầng sẵn có của mình.

2) Thời kỳ đa chức năng (có sự tham gia của dịch vụ ngoài)

Đây là thời kỳ mà một SNS tận dụng các chức năng của những dịch vụ ngoài để bù đắp cho sự thiếu hụt trong sản phẩm của mình. Đây cũng là giai đoạn mà có thể tóm gọn lại bằng công thức: SNS + Các nhà cung cấp dịch vụ ngoài = Thay đổi thói quen sử dụng internet của thành viên.

Chẳng hạn cộng đồng Ebay hoặc MySpace đã sử dụng Photobucket, Imageshack lưu trữ ảnh, sử dụng Slide.com để tạo slide, Youtube lưu trữ video và những dịch vụ ăn theo khác. Người sử dụng không chỉ đơn thuần sử dụng MySpace để duy trì quan hệ, mà còn phát sinh nhu cầu chia sẻ và thể hiện bản thân, cập nhật thông tin và đời sống bản thân nhanh, tiện lợi cũng như tối tân đến mức có thể.

3) Thời kỳ đa chức năng (loại bỏ sự ảnh hưởng của dịch vụ ngoài)

Đây là thời kỳ một SNS sẽ bắt đầu loại bỏ dần dần sự phụ thuộc vào các dịch vụ ngoài (thông qua quá trình đa dạng hóa dịch vụ mà tớ đã đề cập ), một SNS sẽ bắt tay xây dựng những giá trị mới hướng đến thành viên. Bởi đa dạng hóa dịch vụ trong SNS là cách để tồn tại lâu dài, thể hiện chiến lược lâu dài của nó.

MySpace đã bắt đầu chặn những video từ Photobucket. Và trong thời gian đến, không rõ là họ sẽ âm thầm chặn dịch vụ nào khi các tính năng của MySpace được hoàn thiện. Cũng như vậy với Photobucket, từ chia sẻ ảnh, họ đã có thêm slide, video sharing để giữ chân người dùng. Việc MySpace chặn video của Photobucket cũng không phải là một vấn đề lớn (vì người dùng MySpace chủ yếu sử dụng dịch vụ chia sẻ ảnh của Photobucket).

Cyworld thì thậm chí còn không cho người dùng embed Flash vào minihome, do đó muốn chia sẻ slide hoặc video, nghe nhạc đều phải thông qua các dịch vụ của Cyworld. QQ ban đầu còn cho phép người dùng hot-linking các file nhạc từ nơi khác, nhưng từ khi có QQ Music (http://music.qq.com) thì tiệt hẳn.

Đây là lúc mà các SNS bắt tay tạo giá trị cho thành viên, không chỉ mang đến cho họ ích lợi mà còn là công cụ để các thành viên tự phát triển SNS thành một trung tâm truyền thông xã hội.

4) Thời kỳ chuyển mình thành một trung tâm truyền thông xã hội (Social Media Center)

Vào thời kỳ này, một SNS sẽ trở thành một SMC. Thực tế, trong những giai đoạn trước, một SNS đã tồn tại những tính chất cơ bản của truyền thông xã hội (như: tính mở, tính tham gia, tính đối thoại, tính kết nối, tính cộng đồng). Thực ra, ý của tớ muốn nhấn mạnh ở đây là quyền lực, sự ảnh hưởng của một SNS đến đời sống trong thế giới thực.

Theo dõi YouTube hoặc MySpace, bạn có thể thấy là tình hình Iraq được cập nhật còn nhanh hơn CNN. Các chính trị gia của Mỹ đã sử dụng MySpace/YouTube làm công cụ hỗ trợ các cuộc tranh cử.

Ảnh hưởng chính trị của Cyworld Hàn Quốc cũng rất đáng kể ngay từ năm 1999-2000:
+ Chính phủ HQ đã phải ban hành Luật tài chính điện tử để quản lý hoạt động của những đồng tiền ảo. Mà trong đó, đồng Dotori của Cyworld (Ở Cyworld Việt Nam gọi là ACORN) là một trong những đồng tiền ảo mạnh nhất trong thế giới số ở HQ.

+ Sự sinh sôi nảy nở những diễn đàn chính trị và CLB nhà lãnh đạo trẻ ở HQ, mà CLB YLP (youngleadership.cyworld.com), Trung tâm công nhân di trú Suwon (smwc.cyworld.com) ở Cyworld là một số ví dụ.
+ Sự tham gia của các chính trị gia vào Cyworld để thu hút sự ủng hộ của giới trẻ. Cyworld cũng đã tạo riêng một thư mục chuyên giới thiệu những minihompy của các chính trị gia có đăng ký tài khoản trên CyworldHQ.

Thành thật mà nói, những SNS như MySpace giờ đây không còn đơn thuần là sân chơi nữa rồi. Ngay đến cả một giao diện "chíp hôi, trẻ con" như Cyworld cũng đã thấy lấp ló cái bóng chính trị.

It Ain't Game No More...

- Đằng sau sự thành công của một Mạng Xã hội

- Mạng xã hội - Những điều trông thấy

Đằng sau sự thành công của một Mạng Xã hội

Khi Mạng Xã hội (MXH) hay còn gọi là MXH trực tuyến được xem như là một đại diện tiêu biểu cho Web 2.0 về mặt tiện ích và sức hấp dẫn người dùng, người ta cũng ghi nhận con số MXH trên toàn thế giới đã lên đến 200 và số mạng được xem là thành công chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Sau"Mạng Xã hội: Những điều trông thấy" (đăng trên Thế giới @ số 169), bài viết Đằng sau sự thành công của một Mạng Xã hội kỳ này sẽ giúp bạn hiểu thêm về những lý do tại sao một MXH thành công.

Nhấn mạnh liên kết giữa người dùng

Trước khi cơn sốt MySpace bùng phát năm 2005, thế giới từng được biết đến những website như Classmate.com (năm 1995), sau đó là Six Degrees.com, Ciao.com, Friendster(2002), BlackPlanet, Xanga.... Các website này nhanh chóng rơi vào bế tắc vì chỉ tập trung vào một mục đích nhất định như Classmate chỉ để tìm bạn học cũ, không tạo thành liên kết xã hội như Xanga, hoặc chỉ thuộc về các cộng đồng nhỏ như BlackPlanet ban đầu là website tạo nhóm, hỗ trợ tán gẫu trực tuyến dành cho người da màu.

MySpace với mục tiêu nhấn mạnh tính liên kết giữa người dùng, phục vụ đa mục đích, đa tiện ích, mở rộng cho tất cả mọi người và có nhiều phiên bản địa phương hóa đã tạo nên một hiện tượng của MXH toàn cầu. Tiếp nối MySpace là Orkut và Facebook. Cả hai đều có chức năng quản lý quan hệ người dùng tốt, an toàn và tính mở rộng (API của Facebook) hơn hẳn MySpace. Nhưng MySpace hiện vẫn dẫn đầu với số người truy cập cao hơn cả Google.  Tổng số người dùng theo thống kê của bách khoa toàn thư Wikipedia lần lượt là: Orkut (57 triệu), Hi5 (50 triệu), Facebook (34 triệu), cả ba gom lại cũng chỉ bằng 141 triệu so với 182 triệu của MySpace (en.wikipedia.org/wiki/List_of_social_networking_websites).

Cộng hưởng từ thương hiệu quốc gia

Trước khi Cyworld sang Mỹ, Nhật, Trung Quốc, Đài Loan và Việt Nam (sắp đến là Đức), tên tuổi của MXH hàng đầu Hàn Quốc này đã được khuếch trương bằng tên tuổi thành công của Hàn Quốc trong lĩnh vực công nghệ cao và hiện tượng "làn sóng văn hóa Hàn" (phim Hàn, thời trang Hàn, mỹ phẩm Hàn...). Nhưng nếu nói rằng, nhấn mạnh vào liên kết giữa người dùng - một trong hai thành tố quan trọng nhất để hình thành MXH, sự cộng hưởng từ thương hiệu quốc gia được xem là một cơ hội hơn là lý do dẫn đến thành công.

Vì về lâu dài hoặc xâm nhập vào một thị trường mà người sử dụng còn thiếu thông tin, hay không phù hợp thì yếu tố cộng hưởng khó có thể vận dụng.

Theo đuổi khuynh hướng, không ngừng mở rộng

MySpace là một MXH theo đuổi khuynh hướng điển hình. MySpace hiện nay không chỉ bao gồm blog và group, mà còn là một cửa hàng nhạc số, dịch vụ chia sẻ video và cả messenger (chương trình tán gẫu trực tuyến). Cyworld phiên bản Hàn Quốc đã hỗ trợ hầu hết các dịch vụ này. Nếu 10 năm trước có hiện tượng các web portal tích hợp all in one, đến lượt các MXH ngày nay tiếp bước mô hình all in one. Hãng Apple gần đây đã thay đổi cấu trúc website SpyMac.com thành một MXH. Sẽ không có gì ngạc nhiên nếu bạn nghe Apple tuyên bố sẽ tích hợp iTunes, iPhone và những sản phẩm có tiền tố i khác trong tương lai vào SpyMac.com.

Tình cảm là vũ khí lợi hại

Có thể nói rằng một trong những lý do để Yahoo! 360º phổ biến hơn tại Việt Nam là nhờ vào những hiện tượng như blog của chàng Joe người Canada sử dụng tiếng Việt tài tình, bài viết "F***ing Hà Lội" gây nhiều tranh cãi của blogger Bé Crys, blog của Trần Tuyên về sự dũng cảm, ý chí cao độ chống chọi lại căn bệnh ung thư hiểm nghèo, và rất nhiều những cuộc vận động từ thiện và các chương trình cộng đồng khác. Đây có thể xem là những cú "hích" quảng bá tích cực cho sản phẩm Yahoo! 360º tại Việt Nam.

Bài học phân khúc thị trường

MySpace hướng đến người dùng trọng tâm là học sinh - sinh viên yêu thích sự tự do. Vì vậy, giao diện, chức năng đăng ký thành viên... rất đơn giản. Các chức năng không quá phức tạp, khả năng can thiệp cao dẫn đến việc kích thích sự sáng tạo của người dùng. Do vậy, khi nhắc đến MySpace thì không thể không nhắc đến tính chất 3 dễ:  Dễ tùy biến, dễ đăng ký, dễ kết nối.

Hãy mở một minihome và hãy cho biết ấn tượng đầu tiên của bạn? Đa phần câu trả lời là "dễ thương, vui nhộn, ngồ ngộ". Tôi cho rằng khách hàng trọng tâm của Cyworld là thế hệ trẻ từ 18 - 29 tuổi, trong đó có một phần không nhỏ là giới nữ. Do đó, chức năng thiết kế hompy của Cyworld chỉ đơn giản như việc mua item và dùng. Các item được thiết kế hết sức bắt mắt nhằm phục vụ cho nhu cầu thể hiện "cái tôi" thông qua thế giới vui nhộn như một bộ phim hoạt hình, tách biệt khỏi những căng thẳng của cuộc sống hằng ngày.

Trong khi đó, các MXH như Nexopia, Facebook, Bebo hay Hi5 chọn cách không cạnh tranh trực diện với MySpace mà lại hướng về những phân khúc thị trường mà MySpace chưa vươn đến hoặc những tính năng mà MySpace bỏ qua hoặc không nhấn mạnh. Nexopia đặt trọng tâm là người dùng Canada. Yahoo! 360^o hướng về người dùng Yahoo! hiện tại. BlackPlanet hướng đến cộng đồng da màu. Xanga phổ biến ở Đông Nam Á. Facebook và Orkut nhấn mạnh tính riêng tư, an toàn và tính mở rộng cho thành viên cùng các hãng thứ ba.

Yahoo! 360^o rất thông dụng tại Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam) nhờ vào số lượng thành viên đông đảo và mục tiêu hướng đến việc trở thành một dịch vụ giá trị gia tăng cho người dùng hiện tại của Yahoo!. Yahoo! 360º là một ví dụ. Thực chất, đây chỉ là một dịch vụ bổ sung vào tập hợp các dịch vụ sẵn có, và mở rộng thêm không gian quảng cáo trực tuyến của Yahoo!. Yahoo! 360^o được dùng để thay thế cho My Yahoo! và Yahoo! Profiles. Dịch vụ này mang lại cho người dùng tính năng của một MXH thông thường có tích hợp messenger, ngoài ra còn là nơi tập trung những nguồn thông tin mà người dùng Yahoo! muốn chia sẻ (Flickr, Yahoo! Answer, Reviews, Groups...). Do đó, nhắc đến Yahoo! 360^o phải nhắc đến sự thành công về mặt tiện lợi cho người dùng Yahoo!.

Được này, mất kia

Rất nhiều người như tôi sẽ sẵn sàng chấp nhận chức năng blog hạn chế, giao diện đơn giản của Yahoo! 360^o để đổi lấy khả năng tích hợp với messenger, với friendlist hiện tại. Và MXH cũng hành động tương tự  như người dùng vậy.

Tại Hàn Quốc, Cyworld tập trung vào minihompy, trong khi Daum hay Naver đang chinh phục mảng blog. Hiện nay, mặc dù Cyworld đã mở rộng một sản phẩm blog dưới tên dịch vụ Cyworld Paper và Daum cũng phát triển một dịch vụ tương tự hompy là Daum Planet nhưng những dịch vụ phát triển sau này đều không đạt thành công tương tự. Để đạt thành công rực rỡ cho dịch vụ hompy, Cyworld cũng phải hi sinh một sản phẩm và thị trường khá béo bở vào tay Daum và Naver.

Sáng tạo không ngừng...

Cyworld không phải là dịch vụ minihompy đầu tiên của Hàn Quốc. Trước Cyworld, Freechal đã triển khai dịch vụ hompy. Tuy nhiên, khi Freechal chính thức thu phí người dùng thì Cyworld đã có chiến lược mới như miễn phí dịch vụ hằng tháng, lưu trữ ảnh không giới hạn,  tích hợp dịch vụ với ba nhà cung cấp dịch vụ viễn thông di động lớn nhất của Hàn Quốc: SK Telecom, KTF và LG Telecom, cổng điện tử Nate.com., mua item dưới dạng acorn (hạt dẻ) và thiết kế lại giao diện và các tính năng theo yêu cầu của người dùng.

Như vậy, Cyworld không hẳn đưa ra một sản phẩm mới hoàn toàn mà cải tiến dịch vụ dựa trên những cái có sẵn để tạo nên một tổ hợp sản phẩm và dịch vụ đi kèm rất mới. Chính vì vậy, chỉ trong một năm, Cyworld đã chiếm lĩnh phần lớn thị trường minihompy tại Hàn Quốc.

... và cũng gặp thất bại

Tuy nhiên, không phải sự phát triển của MXH nào cũng thành công. Xét trường hợp Cyworld Trung Quốc đang phải chật vật trước "con chim cánh cụt" QQ (một MXH với tính năng minihome của Trung Quốc) vì nhiều lý do. Nhưng một lý do rất quan trọng là QQ đã có sẵn một lượng rất lớn thành viên Trung Quốc nhờ vào sự phổ biến của chương trình tán gẫu QQ Messenger. Ngay cả khi "ăn theo" một MXH nào đó thì mọi việc vẫn không trở nên dễ dàng hơn. Rất nhiều MXH của Trung Quốc "sao chép" hiện tượng YouTube hiện vẫn đang luẩn quẩn trong tình trạng cạnh tranh lẫn nhau tại thị trường trong nước. Hầu như không tìm thấy cánh cửa để bước chân ra thị trường thế giới.

Trong năm nay, theo tôi, Yahoo! 360^o vẫn là dịch vụ MXH và blog phổ biến nhất ở Việt Nam. Trong khi đó, Cyworld Việt Nam sẽ chinh phục mảng thị trường minihome. Mỗi sân chơi có đều có những điểm thú vị riêng, chắc chắn sẽ không làm người sử dụng phải phân vân khi quyết định sử dụng cả hai. Nhưng bất kỳ nỗ lực nào muốn tạo nên một sự đột phá tại thị trường MXH Việt Nam sẽ vấp phải nhiều khó khăn nếu không có sự chuẩn bị và đầu tư kỹ lưỡng, định hướng lâu dài cho sản phẩm của mình. Bởi thời hoàng kim của một dịch vụ MXH hiện nay vẫn chưa vượt quá con số 5 năm và tuổi thọ chưa quá 10 năm.

Bản gốc: http://blog.360.yahoo.com/blog-U6QAhko4eqtfCaxkBnTxxSSQrJm1?p=1659

Mạng xã hội - Những điều trông thấy

Năm 2002, tôi bắt đầu biết đến cái gọi là blog tại một website của Hàn Quốc là MYM.net (hiện nay đã đóng cửa) và Cyworld. Blog đối với tôi lúc đó chỉ đơn giản là một tập nháp tương tự chức năng Google Notebook.

Năm 2003, khi coding (viết mã) Forever122 dành làm nơi tụ họp và "bù khú" của các bạn học cấp III, tôi không ý thức rằng mình đã chịu ảnh hưởng của hai website trên để tạo ra một cái mà gần như là một mạng xã hội. Ngày nay, blog và mạng xã hội (MXH) đã trở nên quá quen thuộc với cộng đồng xã hội. Nhưng đối với tôi- một lập trình viên PHP tay ngang- sự khao khát về một trong những cái mình ấp ủ vẫn luôn còn đó: Một mạng xã hội của chính tôi. Bài viết dưới đây không phải để nói về những ý tưởng mới cho một MXH, mà chỉ tóm lược lại quá trình suy nghĩ của tôi khi phát triển Forever122, chỉ nói về những điều mà một MXH lý tưởng của tôi tất yếu phải có.

MXH hướng đến ai?

MXH chẳng hướng đến ai cả. MXH cũng không hướng đến tính chất cộng đồng. MXH phải hướng đến "cái tôi". Chính nhu cầu thể hiện "cái tôi" sẽ dẫn dắt các cá nhân tự xích lại gần nhau và hình thành nên cộng đồng.

"Cái tôi" trên cơ sở lợi ích đồng đều

Khi xây dựng danh sách các tính năng (feature list) cho một MXH, tôi cho rằng mình chưa cần phải lắng nghe những khách hàng tiềm năng của tôi cần gì, đó chỉ là điều thứ hai. Điều quan trọng nhất là mỗi tính năng phải trả lời rõ ràng cho câu hỏi: Với tính năng đó, cơ hội để thể hiện bản thân của cá nhân là bao nhiêu? Những ví dụ dễ hình dung cho câu hỏi này là:

+ Chức năng page view.

+ Chức năng xác định giá trị cho homepage.

+ Bảng xếp hạng người dùng theo từng tiêu chí khác nhau.

+ Tài sản ảo.

+ Chức năng tùy biến theme.

Như vậy, tôi có thể nói rằng: Trong một MXH, "số 1" không phải là một người, mà là nhiều người.

Nhu cầu thể hiện "cái tôi" sẽ dẫn dắt mọi người lại gần nhau trong MXH
Mới, hoàn toàn mới hay tốt hơn?

Nếu sao chép tính năng là tệ hại thì cái suy nghĩ "mới phải là mới hoàn toàn" cũng không sáng sủa hơn. Điểm chưa hay của Yahoo! 360º, theo tôi là ngoài tính năng Friend Network và tích hợp Yahoo! Messenger thì không có một tính năng nào thực sự nổi trội. Khi nghiên cứu các MXH và blog của phương Tây và của các quốc gia khác như Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản, tôi nhận thấy các dịch vụ của bộ ba Hàn-Trung-Nhật quan tâm rất kỹ đến từng chi tiết nhỏ nhất và thường xuyên thay đổi. Trong khi đó, các dịch vụ do phương Tây phát triển chỉ thực sự cung cấp những tính năng cơ bản và ít thay đổi, có chăng chỉ là những tính năng lớn (chẳng hạn: Phát triển messenger riêng cho MySpace, xây dựng dịch vụ nhạc số...). Do đó, tôi nghĩ nếu mình xây dựng một tính năng đã tồn tại ở dịch vụ khác rồi, thì phải xác định mình cần làm tốt hơn họ.

Một ví dụ về chức năng Tagcloud: Giá như khi tôi nhấn chuột phải lên một tag bất kỳ, một menu ngữ cảnh sẽ xuất hiện và hiển thị những thông tin về tag đó, chẳng hạn như số bài viết có tag này, 5 hay 10 tiêu đề mới nhất có tag này, hoặc tích hợp Google khi tôi muốn tìm kiếm với keyword là tag đó... Như thế sẽ tiện hơn rất nhiều cho những người thường xuyên đọc blog.

Tất cả trong một

Bạn muốn tạo slide ảnh? Đến www.slide.com, chọn từng tấm ảnh mà bạn đã upload lên Photobucket hoặc Flickr (vì bạn không muốn upload lên Slide.com), rồi sau đó phải copy-paste đoạn mã HTML vào Yahoo! 360º hoặc MySpace. Nếu muốn upload nhạc hoặc video, bạn cũng phải làm tương tự.  Theo tôi, đã đến lúc chấm dứt những việc không cần thiết đấy. Hãy xét ví dụ của QQ Tencent hoặc Cyworld: MXH của họ đều tích hợp sẵn trình tạo slide với photo manager. Cyworld hoặc dịch vụ Daum Planet sớm tích hợp chức năng Scrapbook vào những trang tin điện tử lớn trong hầu hết những dịch vụ của mình. Vì họ nhận ra nhu cầu trích dẫn thông tin là rất lớn trong một MXH. Tích hợp thêm thanh toán điện tử hay tài khoản game online cũng trở nên phổ biến với những MXH như HanGame.

Liên kết để tồn tại

Nếu muốn người ta sang sông, thì bạn phải bắc cầu. Thứ nhất, nếu muốn lôi kéo khách hàng từ Yahoo! 360º sang MXH của tôi, vấn đề quan trọng nhất là làm sao vận chuyển được "tài sản" của họ (dữ liệu, mối quan hệ...) sang MXH này. Mối liên kết thứ hai là giữa một MXH với những dịch vụ không phải là đối thủ cạnh tranh. Liên kết thứ ba là giữa nhà cung cấp MXH và khách hàng. Vậy khách hàng là ai? Dường như câu trả lời tốt nhất mà tôi có thể nghe được là thanh thiếu niên Việt Nam. Tôi nghĩ thanh thiếu niên Việt Nam thì vẫn còn mơ hồ quá. Thử xem xét một số dịch vụ: BlackPlanet hướng đến người da màu, Nexopia tập trung vào thị trường Canada... Như vậy, điều tôi thắc mắc rằng là MXH của tôi nhắm đến đối tượng nào, và chiếm bao nhiêu phần trăm trong tập hợp thanh thiếu niên Việt Nam?

Nghĩ ngược để chiến thắng

Trong phần lớn các thảo luận của bạn bè tôi, khá nhiều ý kiến cho rằng một MXH "made in Việt Nam" 100% khó (và hầu như không thể) đánh bại Yahoo! 360º ở khả năng tích hợp vào Yahoo! Messenger, và rằng nhiều người phải "hy sinh" những tính năng để sử dụng tích hợp. Vậy đứng ở góc độ người sử dụng, sự "hy sinh" có thật sự hoàn toàn thoải mái hay không?

Tại sao không đặt câu hỏi ngược lại: Việc gì tôi phải để những khách hàng "hy sinh" tính năng tích hợp khi đến với dịch vụ của tôi? Nếu thực sự muốn lôi kéo thì mình phải chứng minh được người sử dụng chẳng mất gì, mà có khi lại được. Trở lại ví dụ về tính năng tích hợp tôi đã nói ở trên, có một số giải pháp tôi nghĩ có thể khắc phục được:

1. Tích hợp MXH của tôi vào Yahoo! Messenger: Tại sao không thể một khi Yahoo! Messenger có hỗ trợ chức năng plug-in và cung cấp hẳn API? Không chỉ có Yahoo! Messenger mà ngay cả Windows Live Messenger cũng hỗ trợ API để xây dựng plug-in.

2. Tự xây dựng hẳn một client riêng: Với chuẩn Open IM Jabber mã nguồn mở (Google Talk cũng dựa trên Jabber), tôi nghĩ những lập trình viên Việt Nam sẽ không quá khó khăn khi phát triển một instant messenger riêng dựa trên Jabber. Và cơ hội tạo ra một instant messenger tích hợp "all in one" là khá cao (Jabber đều đã hỗ trợ "cầu" giao tiếp với AIM, MSN và YIM). Do đó, khả năng tiếp cận không phải là không có.

3. Xây dựng dịch vụ giá trị gia tăng cho client: Đối với MXH, client là rất cần thiết. Vì vậy, MXH không chỉ cần instant messenger mà phải có cả những tính năng khác như quản lý hình ảnh, đồng bộ thông tin và nhất là kết nối với di động thông qua PC. Mô hình này Cyworld Hàn Quốc và QQ Tencent của Trung Quốc đã làm rất thành công.

Kinh doanh trong MXH

Ở đây tôi không bàn qua vấn đề kinh doanh giữa nhà cung cấp và người sử dụng. Tôi muốn bàn đến kinh doanh giữa user-user. "Nếu anh không thể săn bắn cho họ thì hãy cho họ công cụ", câu này đúng với trường hợp của Live Spaces khi cho phép người dùng tùy biến homepage của họ bằng Gadgets API. "Nếu họ săn bắn được hãy cho họ trao đổi", nếu nhà cung cấp có thể bán cho user từ theme cho đến từng biểu tượng bài viết thì không có lý do gì mà không tạo cơ hội để họ trao đổi những sản phẩm do chính họ thiết kế.

Ubiquitous

Một trong những từ mà tôi bắt gặp nhiều nhất khi dạo qua các website viễn thông của Hàn Quốc chính là từ "ubiquitous" (ở đâu cũng có). Có thể nói rằng tính chất "ubiquitous" của một MXH thể hiện ở việc người dùng kết nối đến MXH đó dễ dàng như thế nào. Nếu 2006 là năm của YOU(tube) thì năm 2007 rất có khả năng giải trí di động sẽ lên ngôi. Tôi tin rằng một MXH tốt thì không thể thiếu khả năng tương tác với điện thoại di động.

Thời gian không chờ chúng ta

Cyworld - một "sao" trong không gian số của giới trẻ Hàn Quốc đã đăng ký domain www.cyworld.vn từ tháng 3-2006 và bây giờ đang trong giai đoạn Open Beta tại vn.cyworld.com. Rất nhiều khả năng Cyworld Việt Nam sẽ liên kết chặt chẽ với S-Fone (S-Telecom) để cho ra đời một MXH không chỉ trên PC mà còn cả ở điện thoại di động. Đối với thị trường Việt Nam, Cyworld thực sự mới và lạ. Bên cạnh đó, còn có cả dự án bản địa hóa của Windows Live và MSN.

Cyworld đã có mặt tại Việt Nam

Kẻ mạnh chỉ thật sự mạnh khi bước chân lên sàn đấu, trong khi tôi và bạn đang mải mê nhìn về nước Mỹ với hàng loạt MySpace, Blogger, Friendster, Facebook... thì sau lưng chúng ta đã có rất nhiều đối thủ nặng ký khác ngay trên "sân nhà" Việt Nam. Họ có lợi điểm của họ và chúng ta cũng có lợi điểm của chúng ta, quan trọng là ai sẽ đi đúng nước cờ mà thôi.

Bản gốc: http://blog.360.yahoo.com/blog-U6QAhko4eqtfCaxkBnTxxSSQrJm1?p=1614